Ufkun ötesinde, geleceğin önünde!
  • English
  • Bosanski
  • Türkçe

"Moguci modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond".

Başlık"Moguci modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond".
Publication TypeJournal Article
Year of Publication2014
AuthorsPlojovic, S, Ujkanovic, E, Busatlic, S, Ridic, O
JournalEkonomski izazovi. vol.3, no.6, pp.21-37.
Volume3
Issue6
Start Page21
Date Published10/2014
Type of ArticleOriginal
Call NumberUDK: 331.25
Other Numbers336.1.07:364.35(497.11)"2013"
Abstract

U ovom radu autori pokušavaju odrediti moguće pravce promena u cilju usklađivanja rada
Fonda PIO sa trenutnim prilivima sredstava. Kao osnovu analize autori su uzeli statističku
evidenciju fonda PIO koja je dostupna na internetu, a koja pokazuje podatke za dan
12.12.2013. godine. Ovim istraživanjem autori žele pokazati da je korekcijama unutar već
formiranih statističkih platnih razreda moguće optimizovati rad fonda na takav način da se ne
ugroze oni penzioneri sa najnižim penzijama.

Full Text

POSSIBLE MODELS FOR CHANGING THE AMOUNT OF
PENSIONS AND THEIR EFFECT ON THE NATIONAL
PENSION FUND
Abstract
In this paper, the authors are attempting to determine the possible directions of changing
pensions in order to harmonize the work of the Pension Fund with the current inflow of
funds. As the basis of analysis, the authors have used statistical records of the national
22 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
pension fund which is available on the internet and shows data for the day 12/12/2013. In
this research, authors want to show that it is possible to optimize the work of the Fund
through corrections within the already established statistical salary grades in such a manner
that those pensioners with low pensions will not have any disadvantages.
Keywords: optimization, model, standard, pension
JEL codes: E62
UVOD
U ovom radu autori razmatraju poslovanje PIO fonda u trenutnim uslovima i
razmatranje raspodele sredstava u delu penzija koje se isplaćuju zaposlenim licima.
Cilj rada je da se ustanovi mogući model korekcije isplata PIO Fonda korisnicima
koji bi imao najveći efekat na smanjenje ukupne mesečne isplate a istovremeno i
najmanji efekta na socijalnu sliku penzionera.
Metode rada: U samom radu autori su krenuli od redovne statistike koju fond PIO
daje na kraju svake godine i smatrali su da penziju treba orijentisati u odnosu na
minimalnu mesečnu zaradu koju propisuje ministarstvo na mesečnom nivou. Autori
u svom radu koriste intervale zarada to jest platne razrede kako su oni definisani u
statističkom izveštaju Fonda i svoje istraživanje oslanjaju na modifikaciju istih pod
ostalim nepromenjenim uslovima.
Početna hipoteza je da se može ostvariti smanjenje isplata iz Fonda Pio za penzije
zaposlenim licima u iznosu većem od 10% a da se bitno ne naruči socijalna karta
penzionera koji iste isplate primaju.
PREZENTACIJA MODELA
Penzijski sistem Srbije je Bizmarkovog tipa i usmeren je na održanje prihoda u
starosti. Cilj mu je obezbeđenje životnog standarda radnika nakon isteka njihove
sposobnosti da rade.
Fond PIO je 12.12.2013. godina na svojoj evidenciji imao 809.421 lice koje prima
penzije od fonda po osnovu statusa zaposlenih lica. Ukupna izdvajanja iz fonda po
ovom osnovu su iznosila 23.946.420.650 dinara: [1]
Tabela 1. Izdvajanja Fonda po vrstama penzija na dan 31.12.2013.
Izvor: PIO
Visina penzije
Starosne
penzije
Invalidske
penzije
Porodične
penzije
Ukupno
do 13.221,89 44.156 14.117 89.742 148.015
13.221,90 (25%) 51.589 40.765 128 92.482
13.221,91 -
15.684,03
26.681 18.554 43.663 88.898
15.684,04 -
17.500,00
33.828 25.214 27.092 86.134
17.500,01 - 55.694 32.597 34.563 122.854
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 23
20.000,00
20.000,01 -
24.157,00
117.858 52.915 46.284 217.057
24.157,01 -
25.567,00
34.924 14.090 11.144 60.158
25.567,01 -
26.179,00
14.185 4.333 4.741 23.259
26.179,01 -
32.500,00
151.400 45.356 30.798 227.554
32.500,01 -
39.000,00
108.258 25.025 18.316 151.599
39.000,01 -
45.558,00
65.348 13.034 10.345 88.727
45.558,01 -
50.820,00
31.168 6.247 4.550 41.965
50.820,01 -
70.071,00
58.154 8.635 4.703 71.492
70.071,01 -
85.200,20
11.822 1.203 209 13.234
85.200,21 1.444 123 1 1.568
85.200,22 -
90.211,98
1.032 30 17 1.079
90.211,99 202 0 0 202
90.212,00 -
115.012,21
1.521 37 19 1.577
115.012,22 23 0 0 23
115.012,23 -
121.065,49
69 0 2 71
121.065,50 63 1 0 64
121.065,51 i više 2 0 2 4
Ukupno 809.421 302.276 326.319 1.438.016
Prosečna penzija 29.584,63 23.793,75 19.938,93 26.178,53
Neto sred. za
penzije
23.946.420.650 7.192.280.529 6.506.450.679 37.645.151.857,73
Autori su za cilj imali da formiraju model koji će pokazati mogućnost smanjenja
ovih izdvajanja za više od 10% sa minimalnim uticajem na socijalnu kartu primalaca
ovih sredstava.
MODEL SA PROGRESIVNIM RASTOM STOPE SMANJENJA
PENZIJA 1 (MPG MODEL)
U svojoj analizi autori su se fokusirali na minimalnu mesečnu zaradu koja je za
mesec januar 2014. godine iznosila 21.160,00 dinara. Ta vrednost je uzeta kao
bazna. Platne razrede iznad i ispod ove vrednosti smo modifikovali po progresivnom
principu: za svaki platni razred iznad smanjenje je za jedna procenat više i za svaki
platni razred ispod ove vrednosti smanjenje je za jedan procenat manje, progresivno.
Sve do iznosa trostruke minimalne zarade i ukupnog smanjenja od 40%. Nakon toga
smanjenje po platnim razredima je za po jedan %, linearno.
24 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
Na osnovu prezetnovanih podataka vidimo da ukoliko primenimo MPG model
imamo isti ili povećan iznos penzija za prvih šest platnih razreda koji čini 329.806
penzionera. Ukupan iznos povećanja plaćanja iz Fonda PIO za ove penzionere bi na
mesečnom iznosu bio 206.202.381,05 dinara. Prvoj kategoriji penzionera koji imaju
penzije ispod 13.221,89 dinara prosečno povećanje penzije bi iznosilo 1983,28 din,
sledećoj kategoriji 1322,19 din. Dok bi s druge strane onima sa najvećim penzijama,
od preko 121.065,51 dinar smanjenje penzije bilo za 48.426,20 din.
Tabela br. 2 – Poređenje trenutnog modela i MPG modela
R.br.
Sredina
platnog
razreda bez
modifikacije
Broj
primalaca
penzije
Promena
u %
MPG
model
%
Efekat
MPG
model
Modifikovana
isplata
penzije MPG
model
Razlika u
mesečnom
iznosu penzije
MPG model
1 13.221,89 44.156 -15 115 15.205,17 1983,28
2 13.221,90 51.589 -10 110 14.544,09 1322,19
3 14.452,97 26.681 -6 106 15.320,15 867,18
4 16.592,02 33.828 -3 103 17.089,78 497,76
5 18.750,00 55.694 -1 101 18.937,51 187,50
6 22.078,50 117.858 100 22.078,51 0,00
7 24.862,00 34.924 1 99 24.613,38 -248,62
8 25.873,00 14.185 3 97 25.096,81 -776,19
9 29.339,50 151.400 6 94 27.579,13 -1760,37
10 35.750,00 108.258 10 90 32.175,00 -3575,00
11 42.279,00 65.348 15 85 35.937,15 -6341,85
12 48.189,00 31.168 21 79 38.069,31 -10119,69
13 60.445,50 58.154 28 72 43.520,76 -16924,74
14 77.635,60 11.822 36 64 49.686,79 -27948,82
15 85.200,21 1.444 40 60 51.120,13 -34080,08
16 87.706,10 1.032 40 59 51.746,60 -35082,44
17 90.211,99 202 40 58 52.322,95 -36084,80
18 102.612,10 1.521 40 57 58.488,90 -41044,84
19 115.012,22 23 40 56 64.406,84 -46004,89
20 118.038,86 69 40 55 64.921,37 -47215,54
21 121.065,50 63 40 54 65.375,37 -48426,20
22 121.065,51 2 40 54 65.375,38 -48426,20
Grafički prikazano poređenje trenutnog modela isplate penzije i predloženog MPG
modela, na nivou pojedinačnih isplata kao što je prikazano na grafiku 1.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 25
Grafikon 1. - Poređenje trenutnog modela isplate penzije i predloženog MPG modela
-60000
-40000
-20000
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Odnos penzija po trenutnom nacinu isplate i MPG modelu
Iznos penzije po trenutnom modelu MPG iznos penzije Razlika u iznosu penzije
Na ovaj način ostvaren bi bio sledeći efekat na ukupne izdatke PIO Fonda za penzije
koje se plaćaju penzionerima koji su sotvarili svoje pravo na penziju kao zaposlena
lica kao što je prikazano u tabeli broj 3.
Tabela br. 3. - Efekat na ukupne izdatke PIO Fonda poređenje trenutnog i MPG
modela
R.br.
Trosak zarade ne
modifikovan u
dinarima
Trosak zarade
modifikovan u
dinarima MPG
Apsolutna razlika u
dinarima MPG
Odnos1
u %
1 583.825.774,84 671.399.641,07 87.573.866,23 115,00
2 682.104.599,10 750.315.059,01 68.210.459,91 110,00
3 385.619.692,57 408.756.874,12 23.137.181,55 106,00
4 561.274.852,56 578.113.098,14 16.838.245,58 103,00
5 1.044.262.778,47 1.054.705.406,25 10.442.627,78 101,00
6 2.602.128.442,29 2.602.128.442,29 0,00 100,00
7 868.280.662,62 859.597.855,99 -8.682.806,63 99,00
8 367.008.575,93 355.998.318,65 -11.010.257,28 97,00
9 4.442.001.057,00 4.175.480.993,58 -266.520.063,42 94,00
10 3.870.224.041,29 3.483.201.637,16 -387.022.404,13 90,00
11 2.762.848.418,74 2.348.421.155,93 -414.427.262,81 85,00
12 1.501.954.907,84 1.186.544.377,19 -315.410.530,65 79,00
13 3.515.147.897,77 2.530.906.486,39 -984.241.411,38 72,00
14 917.808.122,31 587.397.198,28 -330.410.924,03 64,00
15 123.029.103,24 73.817.461,94 -49.211.641,30 60,00
16 90.512.695,20 53.402.490,17 -37.110.205,03 59,00
26 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
17 18.222.821,98 10.569.236,75 -7.653.585,23 58,00
18 156.073.011,71 88.961.616,67 -67.111.395,03 57,00
19 2.645.281,06 1.481.357,39 -1.163.923,67 56,00
20 8.144.681,34 4.479.574,74 -3.665.106,60 55,00
21 7.627.126,50 4.118.648,31 -3.508.478,19 54,00
22 242.131,02 130.750,75 -111.380,27 54,00
24.510.986.675,37 21.829.927.680,78 -2.681.058.994,59 89,06
Na osnovu ovog modela možemo primetiti da se ublažio indeks rasta penzija po
platnim razredima, kao i to da je ostvareno smanjenje isplata u ukupnom iznosu od
2.681.058.994,59 dinara što iznosi više od 10% smanjenja isplata za penzije po za
lica koja su stekla penziju kao zaposlena lica. Grafički prikazano poređenje
trenutnog modela isplate penzije i predloženog modela, na nivou pojedinačnih
isplata izgleda kao na grafikonu broj 2.:
Grafikon br. 2.- Poređenje trenutnog modela isplate penzije i MPG modela, na nivou
pojedinačnih isplata
-1.000.000.000,00
0,00
1.000.000.000,00
2.000.000.000,00
3.000.000.000,00
4.000.000.000,00
5.000.000.000,00
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Poredjenje trenutnog i MPG modela na nivou
mesecnih izdataka
Trenutni mesecni izdatak za penzije Izdatak za penzije po MPG modelu
Razlika u ukupnom iznosu
Na kraju dela rada koji govori o MPG modelu trebamo dati obrazloženje da smo
model sa progresivnom stopom smanjenja penzija smatrali opravdanim za izlaganja
u ovom radu, pre svega na insistiranje prof. Plojovića, koji se zalagao za tezu da su
penzioneri koji danas imaju penzija u najvišim iznosima svo vreme svog rada bili
privilegovani od strane poslodavca - države. I da nije u redu da se te privilegije
toliko ističu i onda kada znamo da je PIO fond u veoma teškoj situaciji, to jest da
nije likvidan. Da je naš PIO fond formulisan po nekom drugim principu a ne po
principu protočnog bojlera i međugeneracijske solidarnosti princip progresivnog
smanjenja penzija ne bi bio opravdan, ali u slučaju fonda Srbije autori smatraju da je
opravdan i da bi se mogao primeniti.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 27
MODEL SA PROGRESIVNIM RASTOM STOPE SMANJENJA
PENZIJA 2 (MPL MODEL)
U svojoj analizi autori su se fokusirali na minimalnu mesečnu zaradu koja je za
mesec januar 2014. godine iznosila 21.160,00 dinara. Ta vrednost je uzeta kao
bazna. Platne razrede iznad i ispod ove vrednosti smo modifikovali po progresivnom
principu: za svaki platni razred iznad smanjenje je za po tri procenta veće i za svaki
platni razred ispod ove vrednosti smanjenje je za tri procenta manje manje,
progresivno. Sve do iznosa ukupnog smanjenja od 30%. Nakon toga smanjenje po
platnim razredima nije projektovano. Tabelarni prikaz dat je u tabeli br. 4.
Tabela br. 4 – Poređenje trenutnog modela i MPL modela
R.br.
Sredina
platnog
razreda bez
modifikacije
Broj
primalaca
penzije
Promena
u %
MPL
model
%
Efekta
MPL
model
Modifikovana
isplata
penzije MPL
model
Razlika u
mesečnom
iznosu
penzije
MPL
Model
1 13.221,89 44.156 -15 115 15.205,17 1983,284
2 13.221,90 51.589 -12 112 14.808,53 1586,628
3 14.452,97 26.681 -9 109 15.753,74 1300,767
4 16.592,02 33.828 -6 106 17.587,54 995,5212
5 18.750,00 55.694 -3 103 19.312,51 562,5002
6 22.078,50 117.858 0 100 22.078,51 0
7 24.862,00 34.924 3 97 24.116,14 -745,86
8 25.873,00 14.185 6 94 24.320,62 -1552,38
9 29.339,50 151.400 9 91 26.698,95 -2640,56
10 35.750,00 108.258 12 88 31.460,00 -4290
11 42.279,00 65.348 15 85 35.937,15 -6341,85
12 48.189,00 31.168 18 82 39.514,98 -8674,02
13 60.445,50 58.154 21 79 47.751,95 -12693,6
14 77.635,60 11.822 24 76 59.003,06 -18632,5
15 85.200,21 1.444 27 73 62.196,15 -23004,1
16 87.706,10 1.032 30 70 61.394,27 -26311,8
17 90.211,99 202 30 70 63.148,39 -27063,6
18 102.612,10 1.521 30 70 71.828,47 -30783,6
19 115.012,22 23 30 70 80.508,55 -34503,7
20 118.038,86 69 30 70 82.627,20 -35411,7
21 121.065,50 63 30 70 84.745,85 -36319,7
22 121.065,51 2 30 70 84.745,86 -36319,7
Na osnovu prezenovanih podataka vidimo da ukoliko primenimo MPL model
imamo isti ili povećan iznos penzija za prvih šest platnih razreda koji čini 329.806
penzionera. Ukupan iznos povećanja plaćanja iz Fonda PIO za ove penzionere bi na
mesečnom iznosu bio 269.136.564,96 dinara. Prvoj kategoriji penzionera koji imaju
penzije ispod 13.221,89 dinara prosečno povećanje penzije bi iznosilo kao i u MPG
modelu 1983,28 din, ali bi sledećim kategorijama povećannje bilo veće nego u MPG
28 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
modelu. S druge strane onima sa najvećim penzijama, od preko 121.065,51 dinar
smanjenje penzije bilo za 36.319,70 din.
Grafički prikazano poređenje trenutnog modela isplate penzije i predloženog MPG
modela, na nivou pojedinačnih isplata prikazano je na grafiku br. 3.
Grafik 3. - Poređenje trenutnog modela isplate penzije i predloženog MPL modela
-40000
-20000
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Odnos penzija po trenutnom nacinu isplate i MPL
modelu
Iznos penzije po trenutnom modelu Iznos penzije po MPL modelu
Razlika u mesecnim iznosima
Na ovaj način- primenom MPL modela ostvaren bi bio sledeći efekat na ukupne
izdatke PIO Fonda za penzije koje se plaćaju penzionerima koji su ostvarili svoje
pravo na penziju kao zaposlena lica prikazano je u tabeli broj 5.
Tabela br. 5. - Efekat na ukupne izdatke PIO Fonda poređenje trenutnog i MPL
modela
R.br.
Trosak zarade ne
modifikovan u
dinarima
Trosak zarade
modifikovan u
dinarima MPL
Apsolutna razlika u
dinarima MPL
Odnos1
u %
1 583.825.774,84 671.399.641,07 87.573.866,23 115,00
2 682.104.599,10 763.957.150,99 81.852.551,89 112,00
3 385.619.692,57 420.325.464,90 34.705.772,33 109,00
4 561.274.852,56 594.951.343,71 33.676.491,15 106,00
5 1.044.262.778,47 1.075.590.661,82 31.327.883,35 103,00
6 2.602.128.442,29 2.602.128.442,29 0,00 100,00
7 868.280.662,62 842.232.242,74 -26.048.419,88 97,00
8 367.008.575,93 344.988.061,37 -22.020.514,56 94,00
9 4.442.001.057,00 4.042.220.961,87 -399.780.095,13 91,00
10 3.870.224.041,29 3.405.797.156,34 -464.426.884,95 88,00
11 2.762.848.418,74 2.348.421.155,93 -414.427.262,81 85,00
12 1.501.954.907,84 1.231.603.024,43 -270.351.883,41 82,00
13 3.515.147.897,77 2.776.966.839,24 -738.181.058,53 79,00
14 917.808.122,31 697.534.172,96 -220.273.949,35 76,00
15 123.029.103,24 89.811.245,37 -33.217.857,87 73,00
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 29
16 90.512.695,20 63.358.886,64 -27.153.808,56 70,00
17 18.222.821,98 12.755.975,39 -5.466.846,59 70,00
18 156.073.011,71 109.251.108,19 -46.821.903,51 70,00
19 2.645.281,06 1.851.696,74 -793.584,32 70,00
20 8.144.681,34 5.701.276,94 -2.443.404,40 70,00
21 7.627.126,50 5.338.988,55 -2.288.137,95 70,00
22 242.131,02 169.491,71 -72.639,31 70,00
24.510.986.675,37 22.106.354.989,18 -2.404.631.686,19 90,19
Na osnovu ovog modela možemo primetiti da se ublažio indeks rasta penzija po
platnim razredima, kao i to da je ostvareno smanjenje isplata u ukupnom iznosu od
2.404.631.686,19 dinara što iznosi 9,81% smanjenja isplata za penzije po za lica
koja su stekla penziju kao zaposlena lica. Grafički prikazano poređenje trenutnog
modela isplate penzije i predloženog modela, na nivou pojedinačnih isplata
predstavljeno je na grafiku br. 4:
Grafikon br. 4.- Poređenje trenutnog modela isplate penzije i MPL modela, na nivou
pojedinačnih isplata
-1.000.000.000,00
0,00
1.000.000.000,00
2.000.000.000,00
3.000.000.000,00
4.000.000.000,00
5.000.000.000,00
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Poredjenje trenutnog i MPL modela na nivou ukupnih
mesecnih izdataka
Trenutni mesecni izdatak za penzije Izdatak za penzije po MPL modelu Razlika u ukupnom iznosu
Projektovani MPL model je takođe zasnovan na progresivnom rastu stope smanjenja
penzija ali je za razliku od MPG modela rast stope za po tri procentna poena pri
svakom novom razredu sve do 30% koliko iznosi najveće smanjenje penzije. Model
je tu stao sa povećanjem stope smanjenja penzija jer je već na tom nivo ostvarena
ukupno smanjenje izdataka za penzije od 10% na mesečnom nivou.
30 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
MODEL KOJI JE PREDLOŽILA VLADA R. SRBIJE (VRS MODEL)
Model koji je predložila Vlada Republike Srbije podrazumeva linearno smanjenje
penzija u iznosu od 10% svim primaocima penzija s tim što se smanjenje ne odnosi
na ukupna iznos penzije već samo na deo iznad 25.000,00 din. pod uslovom da im
iznos penzije nakon smanjenja ne sme biti ispod 25.000,00 dinara. To bi u
tabelarnom prikazu, na našem uzorku penzionera koji su svoje penzije ostvarili u
svojstvu zaposlenih predstavljeno je u tabeli br. 6.
Tabela br. 6 – Poređenje trenutnog modela i VRS modela
R.br.
Sredina
platnog
razreda bez
modifikacije
Broj
primalaca
penzije
Promena
u %
VRS
model
%
Efekta
VRS
model
Modifikovana
isplata
penzije VRS
model
Razlika u
mesečnom
iznosu penzije
VRS Model
1 13.221,89 44.156 0 100,00 13.221,89 0
2 13.221,90 51.589 0 100,00 13.221,90 0
3 14.452,97 26.681 0 100,00 14.452,97 0
4 16.592,02 33.828 0 100,00 16.592,02 0
5 18.750,00 55.694 0 100,00 18.750,01 0
6 22.078,50 117.858 0 100,00 22.078,51 0
7 24.862,00 34.924 0 100,00 24.862,01 0
8 25.873,00 14.185 10 99,66 25.785,70 -87,3005
9 29.339,50 151.400 10 98,52 28.905,55 -433,95
10 35.750,00 108.258 10 96,99 34.675,00 -1075
11 42.279,00 65.348 10 95,91 40.551,10 -1727,9
12 48.189,00 31.168 10 95,19 45.870,10 -2318,9
13 60.445,50 58.154 10 94,14 56.900,95 -3544,55
14 77.635,60 11.822 10 93,22 72.372,04 -5263,56
15 85.200,21 1.444 10 92,93 79.180,19 -6020,02
16 87.706,10 1.032 10 92,85 81.435,49 -6270,61
17 90.211,99 202 10 92,77 83.690,79 -6521,2
18 102.612,10 1.521 10 92,44 94.850,89 -7761,21
19 115.012,22 23 10 92,17 106.011,00 -9001,22
20 118.038,86 69 10 92,12 108.734,97 -9303,89
21 121.065,50 63 10 92,06 111.458,95 -9606,55
22 121.065,51 2 10 92,06 111.458,96 -9606,55
Na osnovu predstavljenog modela vidimo da se svim primaocima penzija koji imaju
penzije manje od 25.000,00 dinara ne smanjuje penzija. S druge strane svim onima
koji imaju primanja preko 25.000,00 dinara smanjuje se penzija u iznosa od 10% od
razlike. Međutim kada pogledamo efektivno smanjenje penzija na mesečnom iznosu
vidimo da ono iznosi najviše 92,06%.
Ukoliko grafički predstavimo efekte ovog modela na nivou mesečnih penzija koje
primaju lica predstavljeno je grafikom 5.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 31
Grafikon 5. - Poređenje trenutnog modela isplate penzije i predloženog VRS modela
-20000
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Odnos penzija po trenutnom nacinu isplate i po VRS
modelu
Iznos penzije po trenutnom modelu Iznos penzije po VRS modelu
Razlika u mesecnim iznosima
Na ovaj način- primenom VRS modela ostvaren bi bio sledeći efekat na ukupne
izdatke PIO Fonda za penzije koje se plaćaju penzionerima koji su ostvarili svoje
pravo na penziju kao zaposlena lica, predstavljeno u tabeli br. 7.
Tabela br. 7. - Efekat na ukupne izdatke PIO Fonda poređenje trenutnog i VRS modela
R.br.
Trošak zarade ne
modifikovan u
dinarima
Trošak zarade
modifikovan u
dinarima VRS
Apsolutna razlika u
dinarima VRS
Odnos1
u %
1 583.825.774,84 583.825.774,84 0,00 100,00
2 682.104.599,10 682.104.599,10 0,00 100,00
3 385.619.692,57 385.619.692,57 0,00 100,00
4 561.274.852,56 561.274.852,56 0,00 100,00
5 1.044.262.778,47 1.044.262.778,47 0,00 100,00
6 2.602.128.442,29 2.602.128.442,29 0,00 100,00
7 868.280.662,62 868.280.662,62 0,00 100,00
8 367.008.575,93 365.770.218,33 -1.238.357,59 99,66
9 4.442.001.057,00 4.376.300.951,30 -65.700.105,70 98,52
10 3.870.224.041,29 3.753.846.637,16 -116.377.404,13 96,99
11 2.762.848.418,74 2.649.933.576,87 -112.914.841,87 95,91
12 1.501.954.907,84 1.429.679.417,06 -72.275.490,78 95,19
13 3.515.147.897,77 3.309.018.107,99 -206.129.789,78 94,14
14 917.808.122,31 855.582.310,08 -62.225.812,23 93,22
15 123.029.103,24 114.336.192,92 -8.692.910,32 92,93
16 90.512.695,20 84.041.425,68 -6.471.269,52 92,85
17 18.222.821,98 16.905.539,78 -1.317.282,20 92,77
18 156.073.011,71 144.268.210,53 -11.804.801,17 92,44
19 2.645.281,06 2.438.252,95 -207.028,11 92,17
32 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
20 8.144.681,34 7.502.713,21 -641.968,13 92,12
21 7.627.126,50 7.021.913,85 -605.212,65 92,06
22 242.131,02 222.917,92 -19.213,10 92,06
24.510.986.675,37 23.844.365.188,08 -666.621.487,29 97,28
Na osnovu VRS modela možemo primetiti da se ublažio indeks rasta penzija po
platnim razredima, kao i to da je ostvareno smanjenje isplata u ukupnom iznosu od
666.621.487,29 dinara što iznosi 2,72% smanjenja isplata za penzije po za lica koja
su stekla penziju kao zaposlena lica. Grafički prikazano poređenje trenutnog modela
isplate penzije i predloženog modela, na nivou pojedinačnih isplata dato je u
grafikonu br. 6.
Grafikon br. 6.- Poređenje trenutnog modela isplate penzije i VRS modela, na nivou
pojedinačnih isplata
-500.000.000,00
0,00
500.000.000,00
1.000.000.000,00
1.500.000.000,00
2.000.000.000,00
2.500.000.000,00
3.000.000.000,00
3.500.000.000,00
4.000.000.000,00
4.500.000.000,00
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Poredjenje trenutnog i VRS modela na nivu ukupnih
mescnih izdataka
Trenutni mesecni izdatak za penzije Izdatak za penzije po VRS modelu
Razlika u ukupnom iznosu
Projektovani VRS model omogućava najmanje ukupno smanjenje penzija i to
smanjenje je u stvari samo na nivou od 2,72%. Smatramo da se ovakvim
smanjenjem penzija neće postići makroekonomski efekat. Jer je realno smanjenje
penzija u ovom iznosu moglo da se odredi i linearno,a to znači da bi u tom slučaju
penzioner iz dela onih koji primaju platu manju od 13.221,89 imao smanjenje
mesečne penzije manje od 395 dinara.
POREĐENJE TRENUTNOG I MPG, MPL I VRS MODELA ISPLATA
PENZIJA LICIMA KOJA SU STATUS PENZIONERA STEKLI KAO
ZAPOSLENI
U ovom delu ćemo izvršiti poređenje predloženih modela na nivou mesečnih
primanja penzionera i na nivou ukupnih izdataka Fonda PIO.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 33
Poređenje na nivou primanja pojedinačnih penzionera prikazano je u tabeli br. 8.
Tabela br. 8. - Poređenje na nivou primanja pojedinačnih penzionera
Isplata po
trenutnom
načinu
Modifikovana
isplata
penzije MPG
model
Modifikovana
isplata
penzije MPL
model
Modifikovana
isplata
penzije VRS
model
Razlika u
mesečnom
iznosu
penzije
MPG
model
Razlika u
mesečnom
iznosu
penzije
MPL
Model
Razlika u
mesečnom
iznosu
penzije
VRS
Model
13.221,89 15.205,17 15.205,17 13.221,89 1983,28 1983,284 0
13.221,90 14.544,09 14.808,53 13.221,90 1322,19 1586,628 0
14.452,97 15.320,15 15.753,74 14.452,97 867,18 1300,767 0
16.592,02 17.089,78 17.587,54 16.592,02 497,76 995,5212 0
18.750,00 18.937,51 19.312,51 18.750,01 187,5 562,5002 0
22.078,50 22.078,51 22.078,51 22.078,51 0 0 0
24.862,00 24.613,38 24.116,14 24.862,01 -248,62 -745,86 0
25.873,00 25.096,81 24.320,62 25.785,70 -776,19 -1552,38 -87,3005
29.339,50 27.579,13 26.698,95 28.905,55 -1760,37 -2640,56 -433,95
35.750,00 32.175,00 31.460,00 34.675,00 -3575 -4290 -1075
42.279,00 35.937,15 35.937,15 40.551,10 -6341,85 -6341,85 -1727,9
48.189,00 38.069,31 39.514,98 45.870,10 -10119,69 -8674,02 -2318,9
60.445,50 43.520,76 47.751,95 56.900,95 -16924,74 -12693,6 -3544,55
77.635,60 49.686,79 59.003,06 72.372,04 -27948,82 -18632,5 -5263,56
85.200,21 51.120,13 62.196,15 79.180,19 -34080,08 -23004,1 -6020,02
87.706,10 51.746,60 61.394,27 81.435,49 -35082,44 -26311,8 -6270,61
90.211,99 52.322,95 63.148,39 83.690,79 -36084,8 -27063,6 -6521,2
102.612,10 58.488,90 71.828,47 94.850,89 -41044,84 -30783,6 -7761,21
115.012,22 64.406,84 80.508,55 106.011,00 -46004,89 -34503,7 -9001,22
118.038,86 64.921,37 82.627,20 108.734,97 -47215,54 -35411,7 -9303,89
121.065,50 65.375,37 84.745,85 111.458,95 -48426,2 -36319,7 -9606,55
121.065,51 65.375,38 84.745,86 111.458,96 -48426,2 -36319,7 -9606,55
Lako možemo uočiti da je model MPL najpovoljniji za one grupe penzionera koje
imaju primanja manja od minimalne mesečne zarade jer u po svim platnim
razredima najveći iznosi penzija su baš u ovom modelu za ovaj deo populacije
penzionera. Nakon toga sledi model MPG koji je takođe povoljan za ovaj deo
populacije penzionera, dok ostala dva modela ne prave nikakve promene u delu
populacije čija je penzija manja od minimalne mesečne zarade.
U drugim delu raspodele, onom gde su penzioneri sa većim primanjima vidimo da
MPG model najviše utiče na smanjivanje njihovih primanja to jest penzija, zatim
MPL model, koji takođe značajno utiče na smanjenje penzija ove populacije i na
kraju je model VRS koji ima najmanji uticaj na ovaj deo distribucije.
Distribucije prosečnih penzija po platnim grupama, grafički je predstavljena
grafikonom br. 7.
34 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
Grafikon br. 7 – Poređenje predloženih modela na nivou mesečnih primanja
penzionera – iznos penzije
Poređenje predloženih modela na nivou mesečnih primanja
penzionera - iznos penzije
0,00
20.000,00
40.000,00
60.000,00
80.000,00
100.000,00
120.000,00
140.000,00
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Sredina platnog razreda bez modifikacije Modifikovana isplata penzije MPG model
Modifikovana isplata penzije MPL model Modifikovana isplata penzije VRS model
Kada govorimo o primanjima pojedinaca na mesečnom nivou takođe trebamo istaći
i to da se razlike u pojedinačnim penzijama takođe značajno razlikuju i to je
predstavljeno u grafiku br. 8.
Grafikon br. 8 – Poređenje predloženih modela na nivou mesečnih primanja
penzionera – iznos razlike
Poredjenje predlozenih modela na nivou
mesecnih primanja penzionera - iznos razlike
-60000
-50000
-40000
-30000
-20000
-10000
0
10000
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Razlika u mesečnom iznosu penzije MPG model
Razlika u mesečnom iznosu penzije MPL Model
Razlika u mesečnom iznosu penzije VRS Model
Ako sada promenu na niovou ličnih penzija prebacimo na nivo ukupnih izadataka
PIO fonda, po različitim modelima dobićemo iznose predstavljene u tabeli broj 9.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 35
Tabela br. 9. - Poređenje na nivou ukupnih izdataka PIO Fonda
Trošak
zarade ne
modifikovan
u 000 dinara
Trošak
zarade
modifikovan
u 000 dinara
MPG
Trošak
zarade
modifikovan
u 000 dinara
MPL
Trošak
zarade
modifikovan
u 000 dinara
VRS
Apsolutna
razlika u
000
dinara
MPG
Apsolutna
razlika u
000
dinara
MPL
Apsolutna
razlika u
000
dinara
VRS
583.826 671.400 671.400 583.826 87.574 87.574 0
682.105 750.315 763.957 682.105 68.210 81.853 0
385.620 408.757 420.325 385.620 23.137 34.706 0
561.275 578.113 594.951 561.275 16.838 33.676 0
1.044.263 1.054.705 1.075.591 1.044.263 10.443 31.328 0
2.602.128 2.602.128 2.602.128 2.602.128 0 0 0
868.281 859.598 842.232 868.281 -8.683 -26.048 0
367.009 355.998 344.988 365.770 -11.010 -22.021 -1.238
4.442.001 4.175.481 4.042.221 4.376.301 -266.520 -399.780 -65.700
3.870.224 3.483.202 3.405.797 3.753.847 -387.022 -464.427 -116.377
2.762.848 2.348.421 2.348.421 2.649.934 -414.427 -414.427 -112.915
1.501.955 1.186.544 1.231.603 1.429.679 -315.411 -270.352 -72.275
3.515.148 2.530.906 2.776.967 3.309.018 -984.241 -738.181 -206.130
917.808 587.397 697.534 855.582 -330.411 -220.274 -62.226
123.029 73.817 89.811 114.336 -49.212 -33.218 -8.693
90.513 53.402 63.359 84.041 -37.110 -27.154 -6.471
18.223 10.569 12.756 16.906 -7.654 -5.467 -1.317
156.073 88.962 109.251 144.268 -67.111 -46.822 -11.805
2.645 1.481 1.852 2.438 -1.164 -794 -207
8.145 4.480 5.701 7.503 -3.665 -2.443 -642
7.627 4.119 5.339 7.022 -3.508 -2.288 -605
242 131 169 223 -111 -73 -19
24.510.987 21.829.928 22.106.355 23.844.365
-
2.681.059
-
2.404.632 -666.621
Na osnovu trenutnog modela obračuna i isplata penzija ukupni izdaci za penzije na
mesečnom nivou iznose 24.510.986.675,38 dinara. Ovi modeli koje su autori
preložili upravo imaju za cilj da smanje ukupne izdatke na mesečnom nivou.
Najbolje rezultatte na tom polju dao je model MPG po kojem ukupni mesečni izdaci
za penzije u grupi penzionera kjoji su status penzionera stekli kao zaposlena lica
iznosi 21.829.928.000,00 dinara. Po modelu MPL ukpni mesečni izdaci su
22.106.355.000,00 dinara, dok su po modelu VRS ukupni mesečni izdaci
23.844.365.000,00 dinara. Grafički predstavljena distribucija po izleda :
36 | Šemsudin Plojović, Enis Ujkanović, Senad Bušatlić & Ognjen Riđić
Grafikon br. 9 – Poređenje predloženih modela na nivou ukupnih izdataka za penzije
na mesečnom nivou
Poredjenje predlozenih modela na nivou ukupnih izdataka
za penzije
0,00
500.000.000,00
1.000.000.000,00
1.500.000.000,00
2.000.000.000,00
2.500.000.000,00
3.000.000.000,00
3.500.000.000,00
4.000.000.000,00
4.500.000.000,00
5.000.000.000,00
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Trosak zarade ne modifikovan u dinarima
Trosak zarade modifikovan u dinarima MPG
Trosak zarade modifikovan u dinarima MPL
Trosak zarade modifikovan u dinarima VRS
ZAKLJUČAK
Na osnovu ovih dosadašnjih prikaza, bilo kroz tabele ili kroz grafikone, došli smo
do dijela koji tretira uštedu na nivou mesečnih izdataka u zbirnom iznosu.
Model koji pruža najveću uštedu Fondu PIO je model MPG koji fondu pio pruža
uštedu na mesečnom nivou od 2.681.058.994,59 dinara što iznosi više od 10%
smanjenja isplata za penzije po za lica koja su stekla penziju kao zaposlena lica.
Po efektivnosti je nakon toga MPL model kojim se ostvaruje smanjenje isplata u
ukupnom iznosu od 2.404.631.686,19 dinara što iznosi 9,81% smanjenja isplata za
penzije po za lica koja su stekla penziju kao zaposlena lica.
Kada govorimo o uštedama na mesečnom nivou u ukupnom iznos najmanji efekt
postiže model VRS koji pruža omogućava najmanje ukupno smanjenje penzija od -
666.621.000,00 dinara i to smanjenje je u stvari samo na nivou od 2,72%.
Na ovaj način smo pokazali da se primenom modela MPG i MPL može potvrditi
hipoteza da se može smanjiti ukupno izdvajanje za penzije za one penzionere koji su
status penzionera stekli kao zaposlena lica za 10% a da se bitno ne ugrozi socijalni
status penzionera.
Istovremeno smo pokazali da je uticaj predloženih mera Vlade R. Srbije na nivou
uštede od približno 3%.
Mogući modeli promene visine penzija i efekat na PIO fond | 37
BIBLIOGRAFIJA
1. http://www.pio.rs/images/dokumenta/statistike/2014/MESECNI%20BILTEN%20-
%20DECEMBAR%202013.pdf, preuzeto sa sajta 05.08.2014.
2. Arsić, V., (2005) Pretpostavke i perspektive reforme penzijskog sistema u Srbiji,
Finansije, br. 1-6,
3. Bećirović, S., Plojović, Š., Ujkanović, E. (2010) Consequences of rising public
debts, International Scientific Conference "Management 2010", Kruševac:
Univerzitet Union, pp. 61-66
4. Jakšić M., (2004) Vizija, institucije i privredni razvoj, Economic Annals no 163,
October 2004 - December 2004,
5. Plojović Š., Bećirović S., Ujkanović E., (2011) Acceleration of economic growth of
Serbia with foreign direct investment: Analyzing the experience of Slovakia,
Tehnika, vol. 66, iss. 5, pp. 832-837, 2011
6. Plojovic Š., Statistika, (2009)Univerzitet u Novom Pazaru, Novi Pazar,
7. Stanić K., (2009) Penzijski sistem u Srbiji– dizajn, karakteristike i preporuke,
USAID SEGA projekat, Beograd,
RESUME
In this paper, the authors are attempting to determine the possible directions of
changing pensions in order to harmonize the work of the Pension Fund with the
current inflow of funds. As the basis of analysis, the authors have used statistical
records of the national pension fund which is available on the internet and shows
data for the day 12/12/2013.
We have shown that the application of the model MPG and MPL can confirm the
hypothesis that it is possible to reduce the total expenditure for pensions for those
pensioners who have acquired the status of pensioners as employed persons by 10%,
and at the same time we preserve the social status of pensioners. By using these
measures, we can reduce the expenditures of the state budget by approximately